PODATNICY WYKAZUJĄCY STRATY Z TYTUŁU PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Złotowie uprzejmie informuje, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, umożliwiają rozliczanie straty poniesionej w roku podatkowym w najbliższych, kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych.

Sprawy dotyczące rozliczania strat przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych regulują przepisy  zawarte są w art. 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.d.f. natomiast przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych regulują przepisy ustawy art.7 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych ( j.t. Dz.U. Z 2000 roku, Nr 54, poz. 654, z późn. zm.) zwanej dalej u.p.d.p.

I.  Rozliczania strat przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych

Zgodnie z treścią art. 9  ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych  dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów (ust.2) O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty (ust.3).

Natomiast w myśl art. 9 ust.3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepis ust. 3 nie ma zastosowania do strat:
    Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że przepis ten nie ma zastosowania do strat z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stąd wyłączenie dotyczy odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów oraz innych rzeczy – jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Przepis art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma również zastosowania do strat ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego.

Z kolei w myśl art.9 ust.4  u.p.d..f. przepis ust. 3 ma zastosowanie do straty z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli dochód z działów specjalnych produkcji rolnej przez okres następnych pięciu kolejnych lat podatkowych ustalany jest na podstawie ksiąg.

Przepis ust. 3 ma zastosowanie, stosownie do treści ust.6b tego art., również do strat z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) i odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio,  jak stanowi ust. 5 tego art., gdy w okresie, o którym mowa w tym przepisie, podatnik jest opodatkowany na zasadach określonych w rozdziale 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. W tym przypadku obniża się przychód, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Wspólnicy spółek niebędących osobami prawnymi,  stosują zasady ustalania strat  analogicznie do zasad ustalania przychodu, które to zasady ustala  treść art. 8 ustawy  u.p.d..f.

W myśl art. 8 ww. ustawy przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe (ust.1). Przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, lub działów specjalnych produkcji rolnej, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4, osiąganych przez podatników opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c, nie łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 (ust.1a). Zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio, zgodnie z z ust.2 tego art., do:

Natomiast ust.3 art. 8 tej ustawy stanowi, że zasady, o których mowa w ust. 1 i 2, mają również zastosowanie do małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, osiągających ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 przychody ze wspólnej własności, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy, chyba że złożą pisemne oświadczenie o opodatkowaniu całości dochodu osiągniętego z tego źródła przez jednego z nich.

II. Rozliczanie  strat przez podatników podatku dochodowego od osób  prawnych

Kwestie dotyczące rozliczania strat podatników podatku dochodowego od osób prawnych uregulowane są  w ustawie  od podatku dochodowym od osób prawnych. 

W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy przedmiotem opodatkowania podatkiem przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty; w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22, przedmiotem opodatkowania jest przychód (ust.1).

Przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania, stosownie do  treści  ust. 3 tego art., nie uwzględnia się:
Natomiast  przy ustalaniu straty nie uwzględnia się przychodów i kosztów uzyskania przychodów,  o których mowa w ust. 3, a w razie przekształcenia formy prawnej, łączenia lub podziału przedsiębiorców, także straty przedsiębiorców przekształcanych, łączonych, przejmowanych lub dzielonych, z wyjątkiem przekształconych spółek kapitałowych w inne spółki kapitałowe  (ust.4).

Przy ustalaniu straty nie uwzględnia się również strat przedsiębiorstw państwowych przejmowanych lub nabywanych na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji (ust.4a).

O wysokość straty, o której mowa w ust. 2, poniesionej w roku podatkowym można obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.

Z kolei zgodnie z treścią  art. 7a. ww. u.p.d.p. w podatkowych grupach kapitałowych przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym, obliczanym zgodnie z art. 19, jest osiągnięty w roku podatkowym dochód stanowiący nadwyżkę sumy dochodów wszystkich spółek tworzących grupę nad sumą ich strat. Jeżeli za rok podatkowy suma strat przekracza sumę dochodów spółek, różnica stanowi stratę podatkowej grupy kapitałowej. Dochody i straty spółek oblicza się zgodnie z art. 7 ust. 1-3 (ust.1) .  

Straty, o której mowa w ust. 1, poniesionej przez podatkową grupę kapitałową nie pokrywa się z dochodu poszczególnych spółek w razie upływu okresu obowiązywania umowy lub po utracie statusu podatkowej grupy kapitałowej, z przyczyn określonych w art. 1a ust. (ust.2).

Z dochodu podatkowej grupy kapitałowej nie pokrywa się strat spółek wchodzących w skład grupy, poniesionych przez nie w okresie przed powstaniem (ust.3).

Na uwagę zasługuje fakt,  że zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
(art. 16 ust.1), jak i ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 23 ust.1) wymienia przypadki, kiedy wydatki poniesione przez podatnika nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów,  wśród  których wymienia sie również jako nie stanowiące  kosztów uzyskania przychodów wydatków na: