(Dz.U. Nr 222,poz. 1629). Przepisy tej ustawy wprowadziły wiele nowych rozwiązań odnośnie do stanu prawnego uregulowanego ustawą z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. Nr 142,poz. 1514 ze zm.), zwaną dalej „upsd”, oraz ustawą z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm.).

NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY W USTAWIE O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN OBOWIĄZUJACE OD 01.01.2007 ROKU

1. ZWOLNIENIE OD PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN OSÓB NALEŻĄCYCH DO NAJBLIŻSZYCH CZŁONKÓW RODZINY.

       Najważniejsze zmiany wprowadził dodany do ustawy przepis art. 4a, który wprowadza całkowite zwolnienie od podatku od spadków i darowizn dla osób nabywających nieodpłatnie rzeczy lub prawa majątkowe od najbliższych członków rodziny, jeżeli spełnione są wszystkie warunki określone w tym przepisie.

Zgodnie z treścią dodanego art. 4a upsd zwalnia się od podatku od spadków i darowizn nabycie rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

      Zwolnienie  ma zastosowanie w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w tym przepisie, tj.

• zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Jest to termin prawa materialnego, którego się nie przywraca, a co za tym idzie , nie dokonanie zgłoszenia w terminie powoduje utratę zwolnienia i skutkuje opodatkowaniem nabytych rzeczy lub praw majątkowych, na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

• Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, zwolnienie to stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Taka sytuacja może mieć miejsce m.in. w odniesieniu do spadków zagranicznych, środków na rachunkach bankowych spadkodawców lub innych praw, o których spadkobiercy nie mieli wiedzy i dowiedzieli się po upływie ww. terminu.

• Zgłoszenia nabycia nie stosuje się w przypadku, gdy umowa jest sporządzona w formie aktu notarialnego, niezależnie od tego, czy z tytułu tej umowy notariusz jest płatnikiem i nabywcy  nie są zobowiązani do składania naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych.

• Dodatkowe warunki dla skorzystania ze zwolnienia wprowadza ustawodawca w przypadku, gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 upsd (9637 zł). Warunkiem zwolnienia takiego nabycia jest udokumentowanie faktu otrzymania środków pieniężnych dowodem ich przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym, także wtedy, gdy umowa jest sporządzona w formie aktu notarialnego. Obowiązek udokumentowania tego faktu należy spełnić przed organem podatkowym (np. w toku czynności sprawdzających prowadzonych przez ten organ), natomiast w przypadku zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego nabywca powinien złożyć oświadczenie do aktu notarialnego wskazując, iż spełni warunek przekazania środków pieniężnych w sposób określony w ustawie (jeżeli nie okazał tych dowodów notariuszowi w chwili dokonania czynności).

2.      ULGI MIESZKANIOWE

       Znowelizowana ustawa wprowadziła  także zmiany w zakresie doprecyzowania                            i rozszerzenia ulg mieszkaniowych (art. 4 ust. 1 pkt 5 i pkt 5a oraz art. 16 upsd). Między innymi  objęto zwolnieniem nabycie praw do wkładu mieszkaniowego związanego ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego w drodze dziedziczenia tych praw przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej (art. 4 ust. 5a upsd), o ile spełnią warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2–5 ustawy. W tym przypadku z ulgi tej skorzysta nabywca wkładu mieszkaniowego, gdy spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie przysługiwało nabywcy przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia. Warunek ten uważa ustawodawca za zachowany także w przypadku przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jak również w przypadku ustanowienia odrębnej własności tego lokalu i przeniesienia przez spółdzielnię jego własności na nabywcę. 

      Ponadto zmieniono również treść art. 16 ustawy dot. „Ulg mieszkaniowych”. Nowy zapis dotyczy skorzystania ulgi mieszkaniowej  także przez osoby zaliczone do III grupy podatkowej, które nabyły lokal mieszkalny w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza. Ustawodawca dokonał również zmian w zakresie zbycia lokalu lub budynku objętego ulgą, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków lub miejsca zamieszkania. Wg nowych przepisów prawo do ulgi zostanie zachowane, jeżeli przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu nastąpiło w całości w okresie dwóch lat od dnia zbycia i łączny okres zamieszkiwania  w zbytym i nabytym budynku lub lokalu, potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały, wynosi 5 lat. Oznacza to, że niespełnienie łącznych warunków powoduje utratę prawa do ulgi i zapłatę podatku od spadków i darowizn bez zastosowania ulgi mieszkaniowej. Nowe przepisy dotyczące ulg mieszkaniowych  wprowadzone powołana wyżej ustawą z 16 listopada 2006 r. (w tym nadające nowe brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 16 upsd), dotyczą nabycia rzeczy lub praw majątkowych, które ma miejsce od 1 stycznia 2007 r.

3. ZMIANY W ZAKRESIE  INNYCH ZWOLNIEŃ OBJĘTYCH PRZEPISAMI ZNOWELIZOWANEJ USTAWY:

Zgodnie z treścią art. 4 usta.1 znowelizowanej ustawy zwalnia się od podatku, m.in:

1. nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości lub jej części wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem:

a) budynków mieszkalnych,

b) budynków zajętych na cele specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu lub specjalistycznej hodowli zwierząt wraz z urządzeniami i ze stadem hodowlanym,

c) urządzeń do prowadzenia upraw specjalnych, jak: szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, chłodnie, przechowalnie owoców

-          pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili nabycia ta nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne lub jego część albo wejdzie w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy i to gospodarstwo rolne będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia;

2. nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9.637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19.274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te lub rzeczy obdarowany przeznaczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę domu jednorodzinnego, nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami;

3. nabycie w drodze dziedziczenia praw do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub II grupy podatkowej, jeżeli spełnia warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2-5 oraz spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie przysługiwało nabywcy wkładu przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia; warunek ten uważa się za zachowany także w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę;

4.OBOWIĄZEK PODATKOWY

      Od 01.01.2007 roku obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, w związku z czym ustawodawca zniósł solidarną odpowiedzialność stron za zapłatę podatku z tytułu umowy darowizny, obciążając tym obowiązkiem wyłącznie obdarowanego.

5. DWUDZIESTOPROCENTOWA STAWKA SANKCYJNA Z TYTUŁU NABYCIA WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH W DRODZE DAROWIZNY LUB POLECENIA DARCZYŃCY.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 upsd nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20 %, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

      Przepis art. 15 ust. 4 upsd ma zastosowanie również do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy przed dniem wejścia w życie zmian, tj. przed 1 stycznia 2007 r., na fakt nabycia po dniu wejścia w życie tych regulacji.

6.      INNE ZMIANY W USTAWIE O PODATKU OD SPADKÓW I   DAROWIZN.

Wśród  innych zmian w ustawie o podatku od spadków i darowizn ustawodawca :

§         Zmienił procedury określania wartości rynkowej rzeczy lub praw majątkowych, w tym z uwzględnieniem opinii biegłego przedłożonej przez nabywcę.

§         Zmienił sposób  ustalania wartości nieodpłatnej służebności.

§         Dokonał zmiany  treści m.in. art. 19 ust. 6 upsd, dotyczącego uzyskiwania zgody i zaświadczeń od naczelnika urzędu skarbowego  w sprawach podatku od spadków i darowizn przedkładanych notariuszom oraz nałożył obowiązek na dłużników spadkodawcy, zgodnie z którym dłużnicy spadkodawcy lub osób, którym przysługują wierzytelności z tytułu zapisu (dalszego zapisu), wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci lub umorzenia jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego otwartego lub specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na podstawie dyspozycji uczestnika tych funduszy na wypadek jego śmierci, są obowiązani przekazać naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela, informację o dokonanych wypłatach (zwrocie długu) i ich wysokości, w terminie 14 dni od dnia wypłaty.

7. ZEZNANIA PODATKOWE

      Podatnicy podatku od spadków i darowizn mają obowiązek składania zeznań podatkowych o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), których wzór określony jest w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 2006 r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr 246, poz. 1800).  W przypadku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny przed dniem 1 stycznia 2007 r. podatnicy składają zeznanie podatkowe według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr 139, poz. 988). Zeznania składa się, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu w sprawie podatku od spadków i darowizn naczelnikowi urzędu skarbowego. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Obowiązek składania zeznań nie dotyczy przypadków, w których podatek pobierany jest przez płatnika.

8. STOSOWANIE PRZPESÓW PRZEJŚCIOWYCH.

W świetle przepisów przejściowych  kryterium decydującym o stosowaniu nowych lub dotychczasowych przepisów jest data nabycia majątku (prawa), a nie data powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku nabycia w drodze spadku za dzień nabycia należy uznać dzień śmierci spadkodawcy. Data powstania obowiązku podatkowego jedynie ma wpływ na obowiązki podatkowe wynikające z przepisów prawa, w tym m.in. na termin złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z1) oraz termin złożenia zeznania o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3). Formularze są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Finansów  oraz na stronie tut. Organu

ABR