Od 1 maja 2004, wraz z akcesem Polski do Unii Europejskiej, polskim przedsiębiorcom stworzono ogromne, wręcz nieograniczone, możliwości ekspansji na rynki poszczególnych krajów członkowskich. Zniesienie granic celnych pomiędzy Polską a krajami Unii Europejskiej spowodowało nasilenie się zjawiska polegającego na sprowadzaniu używanych samochodów z terenów państw członkowskich przez obywateli polskich. Sprowadzaniem samochodów z zagranicy zajmują się zarówno osoby fizyczne prowadzące zarejestrowaną działalność gospodarczą w tym zakresie, jak i osoby fizyczne zajmujące się handlem lub  pośrednictwem w handlu samochodami, ale działalności tej nie zgłosili do opodatkowania.  Na terenie działania tut. Organu zaobserwowano, że wiele osób  pomimo, że nie zgłosiło faktu prowadzenia działalności gospodarczej  dokonuje wielokrotnego sprowadzania używanych samochodów z zagranicy celem ich dalszej odsprzedaży na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych – „umów kupna-sprzedaży”.

Naczelnik tut. Organu informuje, że w przypadku wystąpienia okoliczności wskazujących na prowadzenie przez osoby działalności gospodarczej w zakresie handlu używanymi samochodami nabywanymi za granicą niezgłoszonej do opodatkowania, przychody uzyskane z tego źródła przychodu mogą  być opodatkowane podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem dochodowym.

 W świetle przepisów art.15 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.) osoby, które nie zgłosiły prowadzenia działalności gospodarczej, sprowadzające samochody z państw Unii Europejskiej i następnie sprzedające je na terenie RP, mogą być uznane, z zastrzeżeniem treści art. 113 ust. 1, 5, 9 i 10 tej ustawy,  za podatników podatku od towarów i usług, bowiem zgodnie z treścią tego art. podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności  (ust.1).

Z kolei ust.2 art. 15 powołanej w zdaniu poprzednim ustawy stanowi, iż działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Na spełnienie przesłanek pozwalających uznanie tych osób za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą wskazuje również treść art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176), w którym ustawodawca przez działalność gospodarczą rozumie działalność zarobkową:  

W rozumieniu art. 10 ust.1 pkt 8 lit. d) ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), zwanej dalej u.p.d.f. źródło przychodu, z którego dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym stanowi odpłatne zbycie rzeczy (w pojęciu tym mieści się również odpłatne zbycie samochodu), jeżeli :

Zgodnie z tym przepisem przychodem jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Tak samo  przychodem z odpłatnego zbycia samochodu w drodze zamiany, u każdej ze stron umowy przenoszącej własność, jest wartość samochodu zbywanego w drodze zamiany, wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.  

Tut. Organ pragnie zauważyć, iż ustawodawca w  ustawie  u.p.d.f. nie precyzuje, jak należy rozumieć koszty odpłatnego zbycia samochodów.

Należy jednak zauważyć, że w przypadku, gdy cena wynikająca z umowy sprzedaży lub zamiany samochodu, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych samochodów, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej. Natomiast wartość rynkową, o której mowa w tym przepisie określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie tymi samymi samochodami, o takich samych parametrach technicznych, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej samochodu, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość samochodu z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

W tym  miejscu należy zaznaczyć, iż zgodnie z brzmieniem art.21 ust.1 pkt 32b ustawy u.p.d.f  wolne od podatku dochodowego są przychody z zamiany rzeczy lub praw,    w tym przypadku samochodów,  jeżeli z tytułu jednej umowy nie przekraczają kwoty 2 280 zł, co w praktyce oznacza, że  gdy następuje zamiana samochodu o wartości według umowy w kwocie  2.300 zł na samochód o wartości według umowy np. 2.000 zł i w wyniku tej zamiany osoba uzyska dopłatę 300 zł, to nawet gdy umowa miała miejsce przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie zamienianego samochodu – nie powstanie źródło przychodu, z którego dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 24 ust.6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem z odpłatnego zbycia rzeczy określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy, jeżeli przychód ze sprzedaży nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej, jest różnica pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży samochodu a kosztem jego  nabycia, zmniejszona o wartość nakładów poczynionych w czasie posiadania  tego samochodu. Ustawodawca nie definiuje co należy rozmieć pod pojęciem nakładów.

Zdaniem tut. Organu chodzi tu o nakłady konieczne (niezbędne do utrzymania rzeczy w należytym stanie). Do nakładów koniecznych w czasie posiadania samochodu można zatem zaliczyć koszty zakupu i wymiany zużytych części, które nie nadawały się do użytku  oraz koszty naprawy samochodu.

Poza tym tut. Organ uprzejmie informuje, że dla celów podatku dochodowego, zgodnie z art. 23 ust.1 pkt 11 i 12 u.p.d..f , nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju, stąd w przypadku gdy  osoba fizyczna zbędzie, przed upływem pół roku licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie, samochód nabyty    w drodze darowizny to ustalając dochód uzyskany z tego tytułu nie będzie osoba ta mogła po stronie kosztów uzyskania przychodu uwzględnić zapłacony wcześniej podatek od spadków i darowizn.

Jeżeli występują okoliczności wymienione w art. 10 ust.1 pkt 8 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wówczas dochód uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy (samochodu), łączy się z dochodami z innych źródeł i wykazuje w zeznaniu rocznym na formularzu PIT-37 lub PIT-36. Zeznanie należy złożyć w US w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Dochód uzyskany z tego źródła przychodu wykazuje się w pozycji „inne źródła dochodu” i kumuluje z pozostałymi dochodami polegającymi opodatkowaniu na zasadach ogólnych według progresywnej skali podatkowej, wykazanymi w zeznaniu podatkowym, osiągniętymi w danym roku podatkowym. Również  w  samym terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym podatnik jest obowiązany wpłacić na rzecz urzędu skarbowego różnicę między podatkiem należnym od dochodu wynikającego z zeznania, a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników.

Zgodnie z przepisami  art. 10 ust.2 powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisów art.10 ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy nie stosuje się do odpłatnego zbycia:

Tut. Organ informuje, że sprzedaż samochodów, przez osoby nie będące podatnikami VAT, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust.1 pkt 1 lita), art.3 ust.1 pkt 1, art.4 pkt 1 lub 2, art.5 ust.1 , art.6 ust.1 pkt 1 lit.c) lub pkt 2 lit.b) , art. 7 ust.1 pkt 1 lit.a) oraz art. 10 ust.1  ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych  (tekst jednolity: Dz. U. 2007 r. Nr 68 poz. 450, z późn. zm.) w wysokości 2 % od wartości rynkowej samochodu, a w przypadku zamiany w wysokości 2% od wartość rynkowej samochodu od którego przypada wyższy podatek. Obowiązek podatkowy ciąży : przy umowie sprzedaży - na kupującym, natomiast przy umowie zamiany - na stronach czynności.

Obowiązek podatkowy, w  przypadku sprzedaży lub zamiany samochodu, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej lub z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej - jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania.

Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Na podstawie art. 9 pkt 6 powołanej wyżej ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zwalnia się od podatku sprzedaż samochodów (rzeczy ruchomych), jeżeli ich  postawa opodatkowania (wartość rynkowa) nie przekracza  1 000 zł.

Pomimo dokonywania transakcji kupna-sprzedaży samochodów używanych przez osoby sprowadzające samochody przed upływem ww. półrocznego okresu, podatnicy często nie wykazują ich do opodatkowania.

Osoby, które sprowadzają używane samochody na własne potrzeby, muszą dla celów związanych z rejestracją środków transportu wystąpić z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu nabywanych z terytorium państwa członkowskiego pojazdów, które mają być dopuszczone do ruchu na terytorium kraju (VAT-24). Urzędy skarbowe posiadają odpowiednie materiały (VAT-24, VAT-25, deklaracje PCC-3, informacje z Ewidencji Pojazdów itd.) pozwalające na przeprowadzenie analizy czy dochód uzyskany ze sprzedaży pojazdów przed upływem pół roku (..) został dla celów jego opodatkowania wykazany w zeznaniu rocznym i czy ilość zawartych transakcji kupna sprzedaży nie wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej w tym zakresie nie zgłoszonej do opodatkowania.

W przypadku wystąpienia takich okoliczności tut. Organ podejmie działania wobec osób uchylających się od płacenia podatków ze sprzedaży pojazdów łącznie z nałożeniem sankcji karno-skarbowych.